محمودرضا بهمن پور کیست؟ | مهمترین ناشر آثار هنرهای معاصر ایران درگذشت
رویداد۲۴| مازیار وکیلی- خبری کوتاه باعث شد تا دوباره نام محمودرضا بهمت پور (که با هنر معاصر ایرانی گره خورده است) بر سر زبانها بیاُفتد. علی دهباشی مدیر و ناشر مجله بخارا در خبرکوتاهی اعلام کرد: «این هنرمند بعد از سالها مبارزه با بیماری سهمگین [سرطان]ما را ترک کرد.» بهمن پور متولد سال ۱۳۴۳ و یکی از موسسان و اعضای فعال انجمن تصویرگران ایران بود. اما عمده شهرت بهمن پور در راه اندازی و مدیریت نشر نظر است که از دهه هفتاد کار خود را آغاز کرد و خیلی زود تبدیل شد به مهمترین نشری که در حوزه هنر معاصر ایران کار میکرد. اهمیت بهمن پور در ایران این است که او توانست هنر معاصر ایران را از پراکندگی نجات دهد و در قالب یک مجموعه منسجم در نشر نظر ثبت و ضبط کند. نویسندگان و هنرمندانی که بهمن پور با آنها کار کرده است بسیار زیاد و گسترده است و تقریباً اکثر چهرههای مشهور هنر معاصر ایران را شامل میشود. این گستردگی و شمول نشانگر و بیانگر دید وسیع و نگاه غیرسیاسی بهمن پور است که توانست در مدت فعالیتش بخشهای نادیدهای از هنر ایران را در قالب کتابهایی نفیس ثبت کند که چندان برای دیگر ناشران و مدیران فرهنگی کشور اهمیت نداشت. درگذشت و فقدان بهمن پور بسیار غم انگیز است، اما میتوان اُمید داشت یادگارهایی که از او به جا مانده که یاد او را زنده نگه خواهد داشت. بهمن پور یک کتاب هم در حوزه کودکان و نوجوانان منتشر کرده بنام «گلابتون و اسب سفید» که آن را با همکاری فاطمه کاوندی به نگارش درآورده است که از مشهورترین کتابهای حوزه کودک و نوجوان در ایران معاصر به حساب میآید.
نشر نظر تاثیرگذارترین نشر ایرانی در حوزه هنرهای معاصر
شکل گیری نشر نظر را باید محصول زمانه خودش دانست. با پیروزی سیدمحمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری و باز شدن نسبی فضای کشور در حوزههای مختلف، حوزه چاپ و نشر هم توانست نفسی تازه کند و در موضوعاتی فعالیت نماید که تا پیش از این برای فعالان این حوزه قابل تصور نبود. از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا تشکیل دولت اصلاحات هنر به واسطه شرایط کشور در حوزه جنگ و نگاه ویژه و متفاوت رئیس جمهور دولت سازندگی (که باعث شد سیمحمد خاتمی وزیر ارشاد وقت از سمت خود کناره گیری کند) جای چندانی در میان برنامههای دولت مردان نداشت. در میان هنرهای مختلف هم هنرهای تجسمی مظلومتر از سایر شاخههای هنری بود. اما پیروزی دولت اصلاحات شرایطی را مهیا کرد که این هنر مهم از مهجوریت درآید. بار معرفی آثار مدرن و معاصر هنرهای تجسمی بر دوش محمودرضا بهمن پور اُفتاد که از همان ابتدای تاسیس نشر نظر اصولی را برای خود تعریف کرد که تا پایان هم به آن پایبند بود. اولین اصلی که در انتشار کتابهای نشر به چشم میخورد گستره موضوعی و مضمونی و هنری این کتابها است. انتشار این کتابها ممکن نبوده مگر با صبوری، همکاری و ممارست مرحوم بهمن پور که نشر نظر را تبدیل کرده بود به خانه هنرمندان مختلف معاصر با گرایشهای متفاوت. این تلاشها به قدری ثمربخش بود که آرمان خلعتبری درباره نشر نظر نوشته است: «نشر نظر در این سالها خانهی بسیاری از پژوهشگران و مترجمان هنری شد که در سایهی امن آن مجال پیگیری ایدههای شخصی و یا انجام برخی پروژههای مطروحه در این فضا را پیدا کردند. این امکان و بضاعت را میتوان در چاپ دو نمونه از مهمترین تألیفات مرتبط با هنر نوگرا و معاصر، یعنی کتاب «هنر معاصر ایران»، نوشتهی حمید کشمیرشکن و کتاب «تحولات تصویری هنر ایران»، نوشتهی سیامک دلزنده مشاهده کرد.» این شوق بهمن پور در کمک به نسل جوان بود که باعث شد نشر نظر از سایر انتشاراتیهای هنری متمایز شود.
توکا ملکی درباره بهمن پور و این روحیه عجیبش گفته است: «با خود فکر میکنم اولین تصویری که از نشر نظر و مرغک آن در ذهن دارم چیست؟ اما پیشتر از آنکه تصویر کتابی در ذهنم شکل بگیرد، چهرهی محمودرضا بهمنپور پیش چشمم میآید: نمایشگاه شگفتانگیزی از تصویرسازیهای کتابهای کودکان تمام راهروها و سالنهای موزهی هنرهای معاصر را پر کرده بود. پشت آن اسمهای بزرگ ایرانی و خارجی که داوران نمایشگاه بودند، یک نفر بود که با انرژی و اعتقاد و سماجت عجیبی همهی کارها را پیش میبرد: محمودرضا بهمنپور؛ و من نوجوانی بودم هنرستانی، در حسرت اینکه روزی تصویرگری شوم و کارم در این نمایشگاه روی دیوار برود. چند سال بعد به جای گرافیست و نقاش، روزنامهنگار تازهکاری شده بودم که محمودرضا بهمنپور به من اجازه داد، در یکی، دو شمارهی بولتن دوسالانهی تصویرگران همکاری کنم.» نوشته ملکی و انبوهی از دلنوشتههایی که سایر هنرمندان در سوگ بهمن پور منتشر کردند نشان میدهد هنر معاصر ایران چه چهره درخشانی را از دست داده است. بهمن پور با راه اندازی نشر نظر توانست هنر معاصر ایران و جهان را به میان توده مردم ایران بیاورد و کمک کند ارتباط مردم ایران در بدترین شرایط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی با هنر قطع نشود.
